Máy hút chân không hút yếu? 6 Nguyên nhân & Cách sửa

Máy hút chân không hút yếu là tình trạng nhiều người bỏ qua cho đến khi công việc bị ảnh hưởng. Trên thực tế, chỉ cần lực hút giảm nhẹ cũng đủ làm giảm đáng kể hiệu quả đóng gói. Hàng hóa không được bảo quản tối ưu, thời gian xử lý kéo dài

1. Dấu hiệu nhận biết máy hút chân không bị yếu lực hút

Trước khi tiến hành sửa chữa, bạn cần xác định chính xác máy có thực sự bị yếu lực hút hay không. Dựa trên số liệu thực tế từ hơn 1.200 ca bảo hành mà đội kỹ thuật Quang Huy Plaza đã xử lý, có 4 dấu hiệu đặc trưng giúp bạn chẩn đoán nhanh

1.1 Máy vẫn hoạt động nhưng không hút hết không khí bên trong túi

Đây là biểu hiện phổ biến nhất chiếm khoảng 45% các ca lỗi. Bạn sẽ thấy động cơ bơm chân không vẫn chạy, đèn báo vẫn sáng nhưng túi PA/PE hoặc túi nhám đặt trong buồng hút không co lại sát thực phẩm. Lúc này, túi vẫn còn không khí bên trong, thực phẩm bị bao bọc lỏng lẻo và mất khả năng bảo quản kéo dài.

Theo kinh nghiệm triển khai tại các xưởng chế biến nông sản, tình trạng hút không kiệt thường xảy ra khi đóng gói các sản phẩm có hình dáng phức tạp như: cá nguyên con, gà nguyên con hoặc rau củ có cạnh sắc làm ảnh hưởng đến độ kín của buồng hút.

1.2 Thời gian hút kéo dài hơn bình thường

Một máy hút chân không công nghiệp 1 buồng hoạt động bình thường chỉ mất 15 đến 25 giây để hoàn tất chu trình hút và hàn nhiệt. Nếu thời gian này kéo dài lên 40 giây, 60 giây hoặc thậm chí lâu hơn, đó là tín hiệu rõ ràng cho thấy bơm đang phải làm việc quá tải hoặc có rò rỉ khí.

Hệ quả trực tiếp là chi phí điện năng tăng 30% đến 50%, công suất đóng gói giảm mạnh và động cơ bơm dễ bị nóng quá mức dẫn đến cháy bơm.

1.3 Túi sau khi hút và hàn xong vẫn lỏng lẻo, phồng trở lại sau một thời gian ngắn

Nếu sau 30 phút đến vài giờ, túi đã đóng gói bị phồng lên trở lại, có 2 khả năng cần kiểm tra:

• Mối hàn nhiệt không kín hoàn toàn.
• Lực hút trong buồng không đạt áp suất chân không tối thiểu.

Đây là lỗi nghiêm trọng vì sản phẩm đã đóng gói có thể bị nhiễm khuẩn, oxy hóa và hư hỏng trong quá trình lưu kho hoặc vận chuyển.

1.4 Chỉ số trên đồng hồ áp suất không tăng hoặc tăng rất chậm

Đối với máy hút chân không công nghiệp 1 buồng và máy hút 2 buồng, đồng hồ đo áp suất là công cụ chẩn đoán chính xác nhất. Khi máy hoạt động bình thường, kim đồng hồ sẽ tiến nhanh về vạch -1 bar trong 10 đến 15 giây đầu.

Nếu kim chỉ dừng ở vạch -0.6 bar đến -0.8 bar và không tăng thêm, gần như chắc chắn máy đang gặp vấn đề ở bơm chân không, gioăng cao su.

2. 6 Nguyên nhân chính khiến máy hút chân không hút yếu

Quang Huy Plaza đã phân loại được 6 nhóm nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng máy hút chân không hút yếu. Việc hiểu rõ từng nguyên nhân sẽ giúp bạn khoanh vùng sự cố nhanh chóng và xử lý đúng trọng tâm.

2.1 Nguồn điện cung cấp không ổn định

Dòng điện chập chờn hoặc quá yếu khiến máy không thể vận hành đúng công suất định mức. Đây là nguyên nhân thường bị bỏ qua nhất nhưng lại chiếm tới 18% các ca sự cố thực tế.

Máy hút chân không công nghiệp yêu cầu điện áp ổn định 220V đến 230V (đối với máy 1 pha) hoặc 380V (đối với máy 3 pha công suất lớn). Khi điện áp xuống dưới 200V, mô tơ bơm không đủ sức quay đạt tốc độ định mức, dẫn đến lực hút yếu rõ rệt. Tình trạng này đặc biệt phổ biến ở các khu vực ngoại thành, vùng nông thôn vào giờ cao điểm hoặc tại các xưởng có nhiều thiết bị công suất lớn cùng hoạt động.

2.2 Thanh hút bị tắc nghẽn

Bụi bẩn hoặc mảnh vụn thực phẩm nhỏ bị kẹt bên trong sau nhiều lần sử dụng mà không được vệ sinh. Đây là nguyên nhân hàng đầu đối với máy hút mini gia đình và máy hút thực phẩm dạng cầm tay, chiếm khoảng 35% trường hợp.

Khi đóng gói các sản phẩm có nước (thịt cá tươi sống, súp, nước dùng), chất lỏng dễ bị hút ngược vào vòi hút. Lâu ngày tạo thành cặn bẩn làm giảm tiết diện đường khí. Bộ lọc khí cũng bị bám bẩn theo thời gian, gây cản trở luồng khí lưu thông từ buồng hút đến bơm chân không.

2.3 Lá gió của máy bị hỏng hoặc thủng

Lá gió (cánh gạt) là bộ phận tạo môi trường chân không bên trong củ bơm. Nếu bị rách, mòn hoặc gãy, không khí sẽ thoát ra ngoài làm giảm lực hút nghiêm trọng. Đối với bơm vòng dầu và bơm cánh gạt, lá gió thường có tuổi thọ trung bình 2 đến 3 năm tùy cường độ sử dụng.

Dấu hiệu nhận biết lá gió hỏng bao gồm: tiếng ồn lạ phát ra từ bơm, máy rung mạnh bất thường, kim đồng hồ áp suất dao động không ổn định, lực hút yếu dần.

2.4 Gioăng cao su bị hở hoặc lão hóa

Gioăng có tuổi thọ trung bình 12 đến 18 tháng đối với máy sử dụng cường độ cao. Khi gioăng bị rách, chai cứng, mất độ đàn hồi hoặc bị biến dạng do tiếp xúc với nhiệt và dầu mỡ, buồng hút sẽ không được kín hoàn toàn.

Bạn có thể kiểm tra trực quan bằng cách quan sát bề mặt gioăng. Nếu thấy có vết nứt nhỏ, vùng gioăng bị bóng do bị nén quá mức, hoặc khi ấn ngón tay xuống thấy gioăng cứng không đàn hồi trở lại, đó là lúc cần thay gioăng mới.

2.5 Vấn đề ở bộ phận bơm chân không

Khi bơm gặp vấn đề, lực hút sẽ suy giảm nghiêm trọng. Các sự cố phổ biến nhất ở bơm bao gồm:

• Mòn cánh gạt: Sau 8.000 đến 12.000 giờ vận hành, cánh gạt bị mòn làm giảm khả năng tạo chân không.
• Hết dầu chân không: Mức dầu xuống dưới vạch min trên mắt thăm dầu.
• Dầu bị bẩn, nhiễm nước: Dầu chuyển màu đục, đen hoặc có bọt khí.
• Sai loại dầu: Sử dụng dầu không đúng chuẩn.

2.6 Hệ thống đường ống dẫn khí bị rò rỉ

Các ống dẫn bên trong bị thủng, nứt hoặc các mối nối bị lỏng khiến áp suất thoát ra ngoài. Sự cố này thường xảy ra ở các máy đã sử dụng trên 3 năm, đặc biệt trong môi trường công nghiệp có nhiệt độ cao, độ ẩm cao và nhiều bụi bẩn.

Van một chiều và van xả cũng có thể bị kẹt hoặc hỏng, khiến không khí ngược trở lại buồng hút trong quá trình vận hành. Cảm biến áp suất bị lệch hiệu chuẩn cũng là một nguyên nhân ít gặp nhưng cần được tính đến khi các nguyên nhân khác đã được loại trừ

3. Hướng dẫn cách khắc phục lỗi máy hút chân không yếu nhanh chóng

Sau khi đã xác định được nguyên nhân, bạn cần thực hiện quy trình khắc phục theo đúng trình tự kỹ thuật. Quy trình 5 bước dưới đây được Quang Huy Plaza đúc kết từ thực tế bảo hành cho hàng nghìn khách hàng tại nhà hàng, xưởng chế biến, bếp công nghiệp trên toàn quốc.

3.1 Kiểm tra và điều chỉnh cài đặt thông số

Trước khi tháo lắp bất kỳ linh kiện nào, hãy đảm bảo các thông số cài đặt trên bảng điều khiển đang ở mức phù hợp với loại túi và sản phẩm đóng gói. Tăng thời gian hút lên thêm 5 đến 10 giây, điều chỉnh lực hút lên mức tối đa để kiểm tra.

Đối với máy có chế độ hút chân không và hàn nhiệt riêng biệt, hãy thử kích hoạt chế độ hút bổ sung nếu có. Nhiệt độ hàn nên được tăng nhẹ khi đóng túi dày hoặc túi định hình.

3.2 Vệ sinh thanh hút và bộ lọc khí

Sử dụng bàn chải mềm hoặc que nhỏ để thông tắc các mảnh vụn thực phẩm kẹt trong vòi hút. Đối với bộ lọc khí, hãy tháo ra và rửa sạch bằng nước ấm pha xà phòng loãng, sau đó để khô hoàn toàn trước khi lắp lại.

Quy trình vệ sinh chuẩn gồm 4 bước:

• Bước 1: Rút điện và để máy nguội ít nhất 15 phút.
• Bước 2: Tháo nắp buồng hút, lấy bộ lọc khí ra ngoài.
• Bước 3: Vệ sinh thanh hút bằng cồn 70 độ hoặc nước rửa chuyên dụng.
• Bước 4: Lau khô và lắp lại đúng vị trí.

3.3 Bảo trì và thay dầu cho bơm chân không

Kiểm tra mắt thăm dầu trên thân bơm. Nếu dầu có màu đen, đục hoặc có bọt khí nổi lên, đó là lúc cần thay dầu mới. Quy trình thay dầu chuẩn:

• Mở van xả dầu cũ ở đáy bơm, hứng vào khay chứa.
• Đóng van, đổ dầu mới qua nắp châm dầu phía trên.
• Châm đến khi mức dầu chạm vạch max trên mắt thăm.
• Cho máy chạy không tải 5 phút để dầu lưu thông đều.
• Kiểm tra lại mức dầu, bổ sung nếu cần.

3.4 Thay thế linh kiện bị hư hỏng

Khi đã xác định được linh kiện hư hỏng, việc thay thế cần tuân thủ đúng quy cách kỹ thuật:

• Thay gioăng cao su: Tháo gioăng cũ, lau sạch rãnh đặt gioăng, lắp gioăng mới và đảm bảo nằm đều trong rãnh, không bị vặn xoắn.
• Thay lá gió bơm: Tháo nắp bơm, lấy rotor ra, thay 4 lá gió mới đồng thời (không thay riêng lẻ).
• Thay thanh hàn nhiệt: Tắt nguồn, tháo thanh cũ, vệ sinh tiếp điểm và lắp thanh mới đúng chiều.

3.5 Xử lý rò rỉ hệ thống đường ống

Dùng nước xà phòng đặc bôi lên các mối nối khi máy hút chân không đang hoạt động. Nếu thấy bọt khí nổi lên ở vị trí nào, đó là điểm rò rỉ cần xử lý. Siết chặt mối nối hoặc thay thế đoạn ống bị thủng nứt.

Đối với van một chiều và van hút, nếu nghi ngờ bị kẹt, hãy tháo ra ngâm trong dung dịch tẩy cặn 30 phút rồi lắp lại. Trường hợp van bị hỏng cấu trúc bên trong, cần thay mới.

4. Lưu ý quan trọng để gia tăng tuổi thọ và ngăn ngừa lỗi máy hút chân không yếu

4.1 Tuân thủ quy tắc nghỉ ngơi của máy

Sử dụng máy 30 phút nên nghỉ ít nhất 5 phút để tránh quá nhiệt. Đối với các máy hoạt động liên tục với cường độ cao tại xưởng đóng gói thực phẩm, dược phẩm, nên áp dụng tỷ lệ nghỉ 1:6 (cứ 60 phút làm việc thì nghỉ 10 phút).

Quá nhiệt là nguyên nhân hàng đầu khiến mô tơ bơm bị giảm tuổi thọ và cánh gạt bị mòn nhanh. Một chiếc máy được vận hành đúng quy tắc nghỉ có thể hoạt động bền bỉ 5 đến 7 năm. Trong khi máy bị quá tải liên tục thường chỉ trụ được 2 đến 3 năm.

4.2 Giữ buồng hút luôn khô ráo, vệ sinh sạch sau khi đóng gói thực phẩm tươi sống

Sau mỗi ca làm việc với thực phẩm có nước (thịt, cá, hải sản), bạn cần lau sạch buồng hút bằng khăn khô và để hở nắp buồng trong 10 đến 15 phút để hơi ẩm bay hơi hoàn toàn. Việc này ngăn chặn nước thấm vào hệ thống bơm gây nhiễm dầu và oxy hóa các chi tiết kim loại bên trong.

4.3 Lựa chọn loại túi hút chân không phù hợp

Không phải mọi loại túi đều có thể dùng cho mọi loại máy. Bảng so sánh các loại túi phổ biến:

Nguyên tắc vàng: không tái sử dụng túi quá 3 lần. Sau mỗi lần hàn nhiệt và mở ra, mép hàn cũ sẽ làm túi mất độ kín, giảm hiệu quả bảo quản.

Máy hút chân không hút yếu nếu không được khắc phục sớm sẽ khiến thực phẩm dễ bị oxy hóa, mất độ tươi và giảm giá trị sử dụng. Tình trạng này kéo dài còn làm tăng nguy cơ hỏng hóc nặng hơn, dẫn đến chi phí sửa chữa cao. Trong khi đó, việc xử lý đúng nguyên nhân sẽ giúp máy hoạt động hiệu quả, tiết kiệm thời gian và chi phí. Hãy chủ động kiểm tra và sửa chữa để đảm bảo quy trình đóng gói luôn đạt chuẩn.