Lốc máy làm đá

Lốc máy làm đá là thứ quyết định máy ra bao nhiêu đá, chạy được bao lâu. Lốc yếu thì đá ra nhỏ giọt, lốc hỏng thì cả máy đứng im. Bài này giải thích rõ để bạn biết mình đang cần loại nào.

1. Lốc máy làm đá là gì?

Lốc máy làm đá là máy nén lạnh tích hợp trong hệ thống làm đá. Có nhiệm vụ nén môi chất lạnh từ trạng thái áp suất thấp lên áp suất cao. Người trong nghề còn gọi là block lạnh, compressor máy làm đá, hay đầu nén lạnh.

Về bản chất, linh kiện hoạt động như một chiếc bơm khí. Nó hút gas lạnh áp suất thấp từ dàn bay hơi, nén lên áp suất cao rồi đẩy sang dàn ngưng tụ. Tại dàn ngưng, gas tỏa nhiệt và chuyển sang thể lỏng. Sau khi qua thiết bị tiết lưu, môi chất giãn nở và bay hơi trong dàn khuôn đá, hấp thụ nhiệt từ nước và tạo ra đá viên.

Chu trình này lặp đi lặp lại liên tục. Lốc máy là động lực duy trì vòng lặp đó. Nếu lốc yếu hoặc hỏng, cả hệ thống dừng.

Trong thực tế, kỹ thuật viên hay phân biệt ba dạng lốc phổ biến nhất trên máy làm đá hiện nay.

Lốc piston: Dùng piston chuyển động tịnh tiến trong xi lanh để nén gas. Phổ biến ở máy làm đá công suất nhỏ và vừa, dễ sửa chữa, linh kiện thay thế có sẵn tại thị trường Việt Nam.
Lốc xoắn: Dùng hai tấm xoắn ốc ăn khớp để nén môi chất. Ít rung, ít ồn hơn lốc piston, hiệu suất cao hơn ở tải ổn định. Thường gặp trên máy làm đá nhập khẩu dòng bán công nghiệp.
Lốc trục vít: Xuất hiện trên hệ thống làm đá công nghiệp quy mô rất lớn, từ 10 đến 20 tấn đá/ngày trở lên. Phù hợp cho nhà máy sản xuất đá hoặc xưởng thủy sản cần vận hành 24/7.

Phân loại theo kết cấu vỏ máy, có hai dạng hay gặp nhất là lốc kín và lốc bán kín. Lốc kín hàn chết toàn bộ, không tháo lắp được, chi phí thay thế cao hơn nhưng tỷ lệ rò rỉ gas thấp. Lốc bán kín có thể tháo đầu để kiểm tra piston, van và trục khuỷu. Thường dùng cho hệ thống công nghiệp cần bảo trì thường xuyên.

2. Cấu tạo chi tiết của lốc máy làm đá

Dưới đây là cấu tạo chi tiết của lốc máy làm đá phổ.

Vỏ máy nén: Làm bằng thép đúc hoặc gang, chịu áp suất từ 15 đến 30 bar tùy dòng môi chất. Lốc kín hàn nguyên khối, không tháo lắp được; lốc bán kín giữ nắp bằng bu lông, mở ra bảo trì được.
Động cơ điện: Điện áp 220V/1 pha hoặc 380V/3 pha, tốc độ quay phổ biến 1.450 hoặc 2.900 vòng/phút. Dòng vượt định mức từ 15% trở lên là dấu hiệu piston mòn, van rò hoặc gas ẩm.
Cụm piston và xi lanh: Piston chuyển động lên xuống trong xi lanh để hút và nén gas. Đường kính piston, hành trình và số xi lanh quyết định lưu lượng nén.
Van hút và van đẩy: Hoạt động theo nguyên lý van một chiều. Van hút đưa gas áp thấp vào xi lanh, van đẩy đưa gas áp cao sang dàn ngưng tụ. Van rò thì lốc chạy nhưng công suất lạnh giảm.
Trục khuỷu và chi tiết truyền động: Chuyển chuyển động quay của động cơ thành chuyển động tịnh tiến của piston. Gối đỡ trục khuỷu cần bôi trơn liên tục bằng dầu lạnh.
Dầu bôi trơn: Bôi trơn bề mặt chuyển động và hỗ trợ làm mát động cơ từ bên trong. Dùng sai loại dầu gây tắc ống mao hoặc hỏng bạc lót.
Chân đế và đầu nối: Chân đế cao su giảm rung. Đầu hút và đầu đẩy phải khớp kích thước với ống đồng của hệ thống. Lốc thường có thêm rơ-le nhiệt hoặc bảo vệ quá dòng để ngắt máy khi nhiệt độ cuộn dây vượt ngưỡng an toàn.

3. Ưu điểm nổi bật của lốc máy làm đá

Lốc nén là linh kiện bắt buộc của mọi máy làm đá. Vấn đề không phải là có hay không có lốc, mà là lốc tốt hay lốc yếu, chọn đúng hay chọn sai. Dưới đây là 4 điểm cho thấy lốc chất lượng tốt tạo ra sự khác biệt rõ trong vận hành thực tế.

3.1. Đảm bảo năng suất và độ ổn định trong ca làm việc

Khi lốc hoạt động đúng thông số, áp suất hút và áp suất đẩy ổn định, nhiệt độ bay hơi đúng thiết kế, máy đạt được năng suất đá theo catalog.

Nếu lốc yếu hoặc gas bị thiếu, thời gian tạo đá kéo dài, năng suất thực tế giảm xuống rõ rệt.

3.2. Tiết kiệm điện năng khi vận hành đúng tải

Lốc được chọn đúng công suất với nhu cầu thực tế sẽ vận hành ở vùng tải hiệu quả nhất. Lốc quá lớn chạy non tải, lốc quá nhỏ chạy quá tải liên tục. Cả 2 đều lãng phí điện và rút ngắn tuổi thọ máy.

3.3. Giảm sự cố, kéo dài tuổi thọ toàn hệ thống

Lốc có nguồn gốc rõ ràng, hồ sơ kỹ thuật đầy đủ giúp kỹ thuật viên chẩn đoán, xử lý sự cố nhanh hơn. Linh kiện thay thế đặt được, không phải chờ đợi dài hay thay thế toàn bộ cụm chỉ vì thiếu 1 chi tiết nhỏ.

Lốc khỏe còn duy trì áp suất hút và đẩy đúng thiết kế, giảm tải cho dàn ngưng tụ và thiết bị tiết lưu.

Lốc yếu buộc hệ thống chạy ở chế độ bù tải không hiệu quả, tăng nhiệt độ ngưng tụ , gây lão hóa nhanh hơn cho các bộ phận còn lại.

4. Kinh nghiệm chọn lốc máy làm đá phù hợp

Kinh nghiệm chọn lốc máy làm đá không có gì quá phức tạp. Dưới đây là 5 điểm mà người trong nghề thường đối chiếu trước khi chọn mua.

Xác định năng suất và tính ngược công suất lạnh cần thiết: Năng suất đá (kg/ngày hoặc kg/mẻ) là điểm xuất phát. Từ con số này, kỹ thuật viên lạnh tính ngược ra công suất lạnh cần thiết tính bằng W hoặc BTU/h. Công suất lạnh của lốc phải đủ bù tải lạnh thực tế, phụ thuộc vào nhiệt độ nước đầu vào, nhiệt độ môi trường lắp đặt và chu kỳ làm đá.
Chọn công suất lạnh tương thích với hệ thống: Công suất lạnh của lốc phải đủ bù tải lạnh thực tế. Phụ thuộc vào nhiệt độ nước đầu vào, nhiệt độ môi trường lắp đặt và chu kỳ làm đá. Thông thường chọn lốc có hệ số dự phòng 10% đến 15% so với tính toán lý thuyết.
Đối chiếu loại gas và điều kiện vận hành: Máy làm đá tại Việt Nam hiện phổ biến dùng R404A, R134a hoặc R22. Mỗi dòng lốc được thiết kế cho một loại môi chất nhất định. Dùng sai gas làm giảm công suất lạnh, tăng nhiệt độ xả và có thể cháy cuộn dây động cơ trong dài hạn.
Kiểm tra kích thước, đầu nối và vị trí lắp đặt: Đầu hút và đầu đẩy phải khớp với đường ống đồng hiện có. Kích thước chân đế phải vừa giá đỡ trong tủ máy. Với không gian máy nhỏ, đo kích thước ngoài lốc trước khi đặt mua để tránh mua về không lắp vừa.
Cân đối chi phí đầu tư và khả năng thay thế linh kiện: Quán ăn, khách sạn nhỏ dùng lốc kín là hợp lý vì giá đầu tư thấp hơn. Nhà máy đá hoặc xưởng thủy sản chạy 24/7 nên cân nhắc lốc bán kín. Vì có thể sửa piston, van và trục khuỷu riêng lẻ. Tổng chi phí vòng đời thấp hơn khi tính theo nhiều năm vận hành.

Nếu bạn đang cần tư vấn chọn lốc máy làm đá phù hợp hoặc muốn thay lốc cho máy đang dùng, Quang Huy Plaza sẵn sàng hỗ trợ kỹ thuật trực tiếp. Gọi hotline 09666 23 666 để được tư vấn cụ thể theo thực trạng máy của bạn.